ڕۆمانی جە‌مشید خانی مامم کە هە‌میشە با لە گە‌ڵ خۆیدا دە‌یبرد، ڕۆمانێکە نووسە‌ر لە زمانی وە‌گێڕی ڕۆمان سالار خان برازای کە‌سایە‌تی سە‌رە‌کی ڕۆمانە‌کە واتا “جە‌مشید خان” خە‌ریکی گێڕانە‌وە‌یە‌تی. سە‌رە‌تای ڕۆمان بە‌م چە‌شنە دە‌ست پێدە‌کات: “جە‌مشید خان لە سە‌رە‌تای ساڵی ١٩٧٩دا بۆ یە‌کە‌م جار کە گیرا تە‌مە‌نی حە‌ڤدە ساڵ بوو، ئە‌و کات بە‌عسییە‌کان لە سە‌ر­تا­سە‌ری عێراقدا دە­ستیان کردبووبە ڕاوە‌دوونان و گرتن و ئازاردانی کۆمۆنیستە‌کان کە تا ماوە‌یە‌کی کورت لە‌وە­بە‌ر یە‌کێک لە ەاوپە‌یمانە سە‌رە‌کییە‌کانی شۆڕش و سە‌رۆکی فە‌رماندە بوون” (لاپە‌ڕە ٣). وە‌گێڕ باس لە چۆنیە‌تی گلان و پە‌یوە‌ندی جە‌مشید خان لە گە‌ڵ چە‌پە‌کاندا دە‌کات و دە‌ڵێ “کە‌سمان بە دروستی نازانین جە‌مشید کە‌ی و چۆن ببوو بە کۆمۆنیست. بە تایبە‌ت خێڵی ئێمە یە‌کێک بوو لە‌وانە‌ی پێشتر کۆمۆنیستی تیا هە‌ڵ نە‌کە‌وتبوو” (پێشوو). جە‌مشید بە ەۆی ئە‌شکە‌نجە‌ی بە‌عسییە‌کانی عێراق زۆر لاواز دە‌بێ و کێشی تا ڕادە‌یە‌کی زۆر دادە‌بە‌زێ و لە یە‌کێک لە‌و شە‌وە ترسناکانە‌دا لە کاتی ئە‌و گواستنە‌وە‌یە‌دا کە کە‌س نازانێ چی ڕوو دە‌دات، بایە‌کی لە ناکاو و زۆر بە هێز دێت، بۆ یە‌کە‌م جار ئە‌و بایە جە‌مشید خان لە سە‌ر زە‌وی بە‌رز دە‌کاتە‌وە.

ئە‌مە دە‌بێتە یە‌کە‌م وانە‌ی فڕین لە مێژووی جە‌مشیددا. یە‌کە‌م وانە‌ی فڕین و گۆڕان بە‌رە‌و دونیا جیاواز و شوناسە‌ جیاوازە‌کاندا. جە‌مشید لە بیریە‌تی تا لە ئاسماندا بوو کۆمۆنیست بوو، بە‌ڵام ەێندە‌ی لە‌و سە‌ربانە‌دا نیشتە‌وە ئیدی کۆمۆنیست نامێنێت (لاپە‌ڕە ٦). جە‌مشید جار دوای جار لە گە‌ڵ هە‌موو فڕین و کە‌وتنە خوارە‌وە‌کانیدا بە‌شێک لە یادە‌وە‌رییە‌کانی وندە‌بن و کاڵتر و کاڵتر دە‌بنە‌وە و هە‌ر کات دە‌گاتە‌وە سە‌ر زە‌وی شتێکی گرینگی تیا دە‌گۆڕێت و خولیایە‌کی قووڵ و شێتانە‌ی تیا وە‌ردە‌گە‌ڕێت. جە‌مشید لە سە‌رە‌تاییترین تۆق و ئە‌ڵقە‌ی پە‌یوە‌ندی بیرە‌وە‌ریە‌کان کە گێڕانە‌وە‌یە و هە‌ڵگری گواستنە‌وە و فێرکردن و ئە­زمونوە‌رگرتن بێ بە‌ش بووە. ئە‌و تە‌نانە‌ت لە قۆناغی لە‌بزی و زارە‌کی تێناپە‌ڕێ و پچرانی لە گە‌ڵ ڕابردوو دە‌بێتە ەۆی لە ناو چوونی بیرە‌وە‌ریە‌کانی.

وە­گێڕ باس لە هە­ر جار کە­وتنە خوارە­وە­ی جە­مشید دە­کات و دە­ڵێ:جە­مشید هە­ر جارێک لە ئاسمان بە­ر دە­بێتە­وە لە­و کە­وتنە­خوارە­وە­یە­دا شتێک لە یادە­وە­رییە­کانی وندە­کات و گۆڕانێکی نوێ بە سە­ر کارە­کتە­ریدا دێت­­(لاپەڕە ٤٨).کە­سایە­تی جە­مشید وهەا کارە­کتە­رێکە کە لە هە­ر جار بە­ر بوونە­وە­کانیدا شوناسێکی نوێ بە دە­ست دێنێت و بە شێوە­یە­ک ەیچ خۆ ئاگامە­ندیێکی پە­یوە­ست بە­و جە­ریانانە­ی کە پێشتر ڕووی دابوون لە یادی نامێنێت. جە‌مشید لە هە‌ر کە‌وتنە‌ خوارە‌وە‌یە‌کدا دە‌مامکێکی دی بە خۆی دە‌گرێ، رۆژێک ڕۆڵی سیخۆڕی بۆ سوپای بە‌عسییە‌کان دە‌گێڕێ و ڕۆژی دی بۆ ئێرانیە‌کان و دە‌مێک لە شاخ لای گە‌ریلاکان و دە‌مێکیش کە‌سێکی ئایینی و … بە ئە‌ژمار دێت.

لە‌م نێوانە‌دا جە‌مشید ەێمایە‌کە لە تاکی کورد و بە گشتی مێژوویی تڕاژیکی نە‌تە‌وە‌ی کورد کە هە‌ر­دە‌می و با بە جۆرێک لە گە‌ڵ خۆیدا ئە‌یبا. با ڕۆڵی لە دە‌ست دان و لە بە‌ین چوون دە‌گێڕێ لە ناو ڕومانە‌کە‌دا واتە لە بە‌ین چوون و لە دە‌ست دانی یادە‌وە‌رییە‌کان. ئە‌م تاکی بە پارچە پارچە کراوی کوردە کە با هە‌ر دە‌م لە گە‌ڵ خۆیدا دە‌یبات دوای دابە‌زینە‌وە‌ی لە سە‌ر زە‌وی تە‌واو یادە‌وە‌رییە‌کانی پێشوو لە دە‌ست دە‌دات. کە ئە‌مە دە‌بێتە ەۆی دروست بوونی دۆخێکی تڕاژیک و قە‌یران گە‌لێکی زۆر لە ژیانی جە‌مشیددا. جە‌مشید خان وێنە‌ی ڕاستە‌قینە‌ی تاکێکی کورد و بە تایبە‌ت مرۆڤی ئە‌م سە‌ردە‌مە‌یە کە هە‌ر جار لە بە‌ربوونە‌وە‌کانیدا شوناسێکی نوێ بە دە‌ست دێنێت و تە‌واوی مێژووی ڕابردوو لە یاد دە‌کات بێ ئە‌وە‌ی کە‌ڵک و ئە‌زموون لە ڕووداوە‌کان وە‌رگرێ.

کاراکتە‌ری جە‌مشید لە هە‌ر ئە‌فرۆز و هە‌ڵبە‌زینێکدا تە‌واو ڕابردووی لە بیر دە‌چێتە‌وە و دە‌بێتە مرۆڤێکی جیاواز لە کە‌سایە‌تیە‌کانیتر کە ئە‌زموونی کردبوون. جە‌مشید چیڕۆکی مرۆڤی سە‌ر لێشێواو و پارچە‌پارچە کراوی ئە‌م سە‌رددە‌مە‌یە و بە تایبە‌ت نە‌تە‌وە‌ی کوردە کە لە هە‌ر قۆناغ و زە‌مانێکدا لە گە‌ڵ کێشە‌گە‌لێک ڕووبە‌ڕوو بۆتە‌وە و نە­یتوانیوە لە‌و لە‌مپە‌رانە‌ی بۆی ەاتۆتە پێش ئە‌زموونی تایبە‌ت و بە‌سوود وە‌رگرێ. نووسە‌ر بە گشتی لە چیڕۆکە‌کانیدا خە‌ریکی گێڕانە­وە‌ی مێژووی تڕاژیکی نە‌تە‌وە­یە‌کە کە تە‌ژی بووە لە کارە‌سات­گە‌لی جۆراوجۆر و لە کۆتایی زۆربە‌ی بە‌رهە‌مە‌کانیدا تە‌نیا ئاسۆ و ڕێگا چارە بۆ ئە‌م مرۆڤی باەێڕ و سە‌رگە‌ردانە کۆچ و ڕۆشتن دە‌زانێ. مژاری کۆچ کردن لە زۆربە‌ی بە‌رهە‌مە‌کانی نووسە‌ردا بە جوانی ڕنگی داوە‌تە‌وە. کۆچ کردن ەێما و واتایێکە لە ناڕازی بوون. نووسە‌ر ڕابردوو بە هە‌رێمی جە‌بر دە‌زانێ و لە بە‌رامبە‌ردا داەاتوو بە مە‌یدان و هە‌رێمی ئازادی و سە‌ربە‌خۆ ژیان کردن. هە‌ر بۆیە لە کۆتایی زۆربە‌ی بە‌رهە‌مە‌کانیدا ئاسۆگە‌لێکیتر بۆ قارە‌مانە‌کانی بە‌دی دە‌کات و دە‌یهە‌وێت لە‌و بە‌ستێن و جە‌بری جۆغرافیک و لە‌و مێژووە تڕاژیکە ڕزگاریان بکات.

جە‌مشید کە چیدی هیوا و ئۆمێدێک لە‌ ژیان لە‌و کۆمە‌ڵگایە‌ بە‌دی ناکات بە‌رە‌و ژیانێکی بە‌رزتر هە‌نگاو هە‌ڵدێنێ و لە کۆتاییدا ڕێگای سە‌فەرێکی دوور دە‌گرێتە بە‌ر و بە گۆڕینی شوێن، جێگە و پێگە‌ی تایبە‌ت بە خۆی دە‌دۆزێتە‌وە. جە‌مشید بە هە‌ڵبژاردنی ئە‌و ڕێگایە خۆی ئازادتر و سە‌ربە‌ستر لە هە‌ر کە­س دە‌زانێت، ئە‌و دە‌یهە‌وێ ژیانێکی ئازاد و بێ شە‌ڕ و قە‌یران ئە‌زموون بکات. جە‌مشید دوای ڕۆشتنی بە ئە‌و پە‌ڕی خۆشحاڵییە‌وە باسی ئە‌وە دە‌کات کە بە تە‌نیا دە‌توانێت بە سە‌ر زە‌ویدا بڕوات و لە با نە‌ترسێت. “من چیتر ئە‌و جە‌مشید خانە نیم کە هە‌میشە با لە گە‌ڵ خۆیدا دە‌یبات ئێستا کێشم وردە وردە پڕ دە‌بێتە‌وە و دە‌بم بە کە‌سێکی ئاسایی” (لاپە‌ڕە ١٥٠).

ئە­و لە دوا دێڕی نامە­کە­یدا کە بۆ گێڕە­وە­ی چیڕۆکە­کە­ی نووسیوە پە­یمانی ئە­وە­ ئە­دا بە سالارخان کە بە ناردنی بلیتێک سە­فە­ری بۆ دە­کڕێت و دە­ینێرێت بۆی تا لە­و وڵاتە دوورە لە ناو ئە­و نە­تە­وانە­دا کە ڕێزی لێدە­گرن ببێ بە میوانی(لاپە­ڕە ١٥٠).ئە­و بە­و هە­ڵبژاردنە بڕیارێکی مە­زنانە لە سە­ر ژیانی ئازاد و سە­ربە­ستی خۆی دە­دات.

نووسە­ر لە کۆتایی ڕۆمان­دا ئاماژە بە­م خاڵە دە­کا کە دوو دڵە لە گێڕانە­وە­ی ئە­م چیرۆکە.”دوو دڵم لە گێڕانە­وە­ی ئە­م چیڕۆکە کە دە­زانم ئە­وانە­ی جە­مشیدخانیان بە­ڕاستی نە­بینیوە نە هە­رگیز باوە­ڕی پێدە­کە­ن و نەهە­­رگیز تێیدە­گە­ن”(لاپەڕە ١٥١).مە­بە­ستی سە­رە­کی نووسە­ر لە­م دێڕە­ی کۆتاییدا بە دڵنیاییە­وە تاکی کورد نییە­،چون بۆ هە­ر مرۆڤێکی کورد ئە­و مێژووە ئاشنایە­و هە­ست بە جۆرێک ەاوشێوە­یی و ەاودە­نگ بوون لە گە­ڵ جە­مشیدخان دە­کات.کارە­کتە­ری جە­مشیدخان بۆ کە­سانێک نامۆیە­و سیحراوی کە ەیچ پێناسە­یە­کیان لە مێژووی کورد نییە،بە قە­ولی گابریل گارسیا مارکز دە­ڵێ:ئە­و شتانە­ی کە من لە ڕۆمان و داستانە­کانمدا دە­یڵێم و جادوویانە دە­ر­دە­کە­وێت ئە­سڵە­ن لە وڵاتی من سیحراوی نین،ئە­وانە ڕووداو گە­لێکن کە ڕوویان داوە و ڕوودە­دە­ن،ئە­و ڕاستییانە لە کۆمە­ڵگاو بە­ستێنێکی­تردا دبێتە جادوو.هە­ر بۆیە بۆخوێنە­ری نائاشنا بە کولتوور و مێژووی کورد گێڕانە­وە لە هە­ر چە­شنێک وە­ک خە­یاڵ دە­چێ.نووسە­ر بە کە­ڵک وە­رگرتن لە ریئالیسمی سیحراوی زۆر بە جوانی ڕاستی و خە­یاڵ ئاوێتە­ی یە­کدی دە­کات.لە ریئالیسمی سیحراویدا ڕاستی و خە­یاڵ لە یە­کتر جودا نابنە­وە­و بە جۆرێک جیاکردنە­وە­ی ئە­م دووە بۆ بەردە­نگ کێشە­سازە.تایبە­ت بوونی ئە­م ڕێبازە ریشە­ی لە هە­قایە­ت و ئە­فسانە­کانی نە­تە­وە­یە­کدایە­و پاڵپشتی سە­رە­کی ناو ئاخنی ئە­و زۆرتر دە­مارگرژییە سیاسییە­کان،زوڵم،هە­ژاری،جیاوازی رە­گە­زی و گەڕان بە دوای ناسنامە­ی نە­تە­وە­یە­وە­یە.چاند و وێژە­ی هە­قە­ت خوازی سیحراوی لە هە­ناوی ژیانی ساکارو رۆژانەی گە­لدا جوڵە­ی هە­یە و لە گە­ڕدایە.پە­یوە­ندی نێوان ڕاستە­قینە­و خە­یاڵ لە­م ڕۆمانە­دا بە جوانی ئاشکرایە­و نووسە­ر نیشانی داوە کە مێژووی کوردوستان چۆن گلاوە­تە ناو جادووە­وە واقعیتی ئەوانیش چەندە بۆ مرۆڤ گە­لی نائاشنا  بە مێژووی کورد بۆتە شتێکی جادوویانە.